Wel of geen moeder worden

Ik zal een jaar of acht geweest zijn, toen iemand mij vroeg wat ik later wilde worden. Ik had geen idee wat ik moest antwoorden, dat herinner ik mij nog goed. Hoezo moet ik iets worden? Het was echter de leeftijd dat ik het toch wel beleefd vond om te antwoorden, dus zei ik ‘moeder’. Ik had toen al het beeld dat alle vrouwen moeder worden, dus waarom ik dan niet?

Orna Donath, schrijfster en socioloog en geboren en getogen in Israël, wist op haar zestiende dat ze geen moeder wilde worden. Terwijl al haar vriendinnen om haar heen al wisten dat ze drie kinderen wilden en zelfs als de namen wisten, was het voor Orna heel duidelijk dat zij dit niet wilde. Of er iets specifieks gebeurd is rond haar zestiende wordt haar vrijwel altijd gevraagd. Nee, is hierop haar antwoord, het was simpelweg een diep innerlijk weten, wat echter in een land als Israël niet zo simpel is. Dat niet alleen, het wordt niet geaccepteerd. Gemiddeld krijgen vrouwen in Israël drie kinderen en de vraag of je dit zelf ook wilt, wordt niet gesteld. Orna is een uitzondering, door sinds haar zestiende stellig te communiceren dat ze geen moeder wil worden. Maar is dat wel zo?

Dat het onderwerp moederschap en wel of niet moeder worden een bewogen thema is, ervaar ik al heel lang. Maar de afgelopen weken, sinds Eleonora van IJssel en ik besloten om hier een avond over te organiseren, des te meer. Ik heb nooit zo’n duidelijk moment als Orna gehad, dat ik geen kinderen wilde, want ik ging er eigenlijk vanuit dat ik ‘gewoon’ moeder zou worden. Dit hoorde voor mij in het plaatje van het leven van een vrouw, net als trouwen in zo’n grote witte jurk en oma worden. Het leven loopt vaak anders dan het plaatje, anders dan onze verwachtingen, anders dan wat we willen of waar we behoefte aan hebben. Maar waar kwam mijn wens of eigenlijk behoefte om moeder te worden vandaan? Ja, ik wilde het heel graag, maar er was ook die leegte, dat gevoel van niet compleet voelen en iets willen opvullen met iets (een kind in dit geval) buiten mezelf. En er was ook dat gevoel wat ik vaak weggedrukte, dat het misschien helemaal niet de bedoeling was voor mij om in dit leven kinderen te krijgen.

Zowel Eleonora als ik hebben veel gesprekjes gehad met vrouwen de afgelopen weken over het onderwerp. Ook met vrouwen die wel moeder zijn, want laten we eerlijk zijn, ook dan voelen vrouwen zich niet compleet en hebben het gevoel dat ze het nooit goed genoeg doen. Zo deelde een vrouw tijdens de avond dat ze een dochter heeft en nu al de druk voelt van een tweede kind krijgen. Niemand zegt het expliciet tegen haar, maar ook als we niets zeggen, zeggen we héél veel. Eén kind is zielig, zo denken velen, maar als je vijf kinderen hebt, is het weer te veel. Is het gemiddelde van drie, zoals in Israël, dan wel ok? Blijkbaar ook niet, gezien de studies en de interviews die Orna gedaan heeft met vrouwen over spijt van het moederschap en de bomvolle avonden die ze organiseert over het dilemma van wel of geen moeder worden.  Zo’n uitzondering is ze dus niet.

Een jonge vrouw in het publiek vertelt dat ze door een operatie waarschijnlijk geen kinderen kan krijgen. Als ze gaat daten met mannen, vindt ze het ‘makkelijker’ om te zeggen dat ze waarschijnlijk geen kinderen kan krijgen in plaats van dat ze wellicht helemaal geen kinderen wil. Want hoe zal hierop gereageerd worden? Een andere vrouw heeft vier jaar tevergeefs IVF gedaan en dealt nu met de rouw die ze voelt, wetende dat ze nooit meer kinderen zal krijgen. Ze had zo graag bij de ‘club van moeders’ gehoord en merkt dat ze soms jaloers is op vrouwen die wel zwanger zijn. Niet echt een gevoel waar ze trots op is, maar het is er wel. Hoe ga je hiermee om?

Ik heb ooit de keuze gemaakt om geen IVF te doen, omdat ik voelde dat er iets anders nodig was. Mijn hele lichaam zei ‘nee’. Dit was mijn moment van een innerlijk en diep weten, waar ik ‘ja’ tegen heb gezegd. Het was tijd om meer naar mijn eigen lichaam te gaan luisteren en de wijsheid die hierin ligt opgeslagen. Ik zal nooit de vraag vergeten die een vrouw mij stelde: Mariette, wat als je geen kinderen krijgt, is het dan ook goed? Nee, dan was het niet goed. Ik kon haar wel vermoorden en een diep verdriet werd er geraakt.

Het was tijd om met mijn eigen gevoel van leegte aan de slag te gaan en zoals ik het zelf altijd zeg: verkering met mezelf te nemen. Heb ik ooit spijt gehad van mijn keuzes en dat ik niet verder heb geprobeerd om zwanger te worden? Nee, nooit. Ik heb mezelf cadeau gekregen en dat is goud waard. Ik heb geleerd dat ik als vrouw compleet ben, zonder kinderen en óók zonder carrière. Of ik dan geen hond moet nemen, is mij regelmatig gevraagd. Nee, ik heb ook geen hond. Het is goed zo, meer dan goed. Het is mogelijk om je compleet te voelen zonder dat je hiervoor iets buiten jezelf nodig hebt.

Het heeft een tijdje geduurd voordat ik zonder uitleg te geven kon antwoorden op de vraag: ‘En, heb jij kinderen?’ Het is een vraag die me regelmatig gesteld wordt, soms al binnen tien seconden. Ik heb lange tijd het gevoel gehad dat ik me moest verdedigen voor mijn ‘nee’. Nu niet meer. Soms werd mij verteld dat het nog prima kan hoor, er is nog tijd, terwijl ik al lang de veertig gepasseerd was. Ja, alles lijkt te kunnen tegenwoordig, maar is de keuze niet aan mij en moet ik dat ook allemaal willen? Orna wordt regelmatig bestempeld als ‘zielig’, ‘onverantwoordelijk, ‘gestoord’ en ‘kinderachtig’. Dat is niet de vrouw die ik afgelopen donderdag heb ontmoet. Verre van.

Orna hoopt dat er een dag komt dat we als vrouwen gewoon mogen zijn wie we zijn. Ik sluit me daarbij aan. Niet alleen dat we gewoon mogen zijn wie we zijn, maar dat we ons compleet voelen als vrouw. Ik hoor niet bij de ‘club van moeders’ en meer vrouwen met mij horen daar niet bij. Dit kan zijn omdat ze dit niet willen, het niet mogelijk is of dat het leven anders gelopen is. Elke vrouw heeft haar eigen verhaal en daarmee haar eigen pad te bewandelen. Elke verhaal doet er toe en geen enkel verhaal is meer of minder dan het andere verhaal. Is het niet tijd dat we één grote club met elkaar gaan vormen, waarbij het niet uitmaakt welke rollen je hebt en wat je wel of niet bereikt hebt in het leven? Een club die voor iedereen vrij toegankelijk is, ongeacht waar je vandaan komt of wat je doet.

Terwijl ik naast Orna op een kruk zat donderdagavond en wij samen ons verhaal vertelden, kon ik voelen hoe universeel dit onderwerp is. Of je nu in Israël of in Nederland woont, alle vrouwen hebben of krijgen te maken met dit onderwerp. Niet alleen als je de dertig bent gepasseerd, maar vaak al op vroege leeftijd. Wacht maar tot je straks moeder bent, zeggen we regelmatig tegen kinderen. Of de stille hoop en verwachtingen van ouders die graag oma en opa willen worden en wat voelbaar is voor hun kinderen. En laten we tenslotte de mannen niet vergeten. Ook zij krijgen te maken met dit onderwerp. Er was één man aanwezig afgelopen donderdag. Voor hem en alle andere aanwezigen maak ik een diepe buiging. Jullie hebben op een liefdevolle en eerlijke manier water gegeven aan een zaadje wat nog heel veel water mag krijgen. Niet alleen voor de dertig- en veertigjarigen, maar juist ook voor de volgende generaties. Zodat zij het gevoel krijgen dat moeder of vader worden geen vereiste is of iets is wat je leven en jou compleet maken. Jij en ik, wij zijn allemaal al compleet.

door
Vorige blog Volgende blog

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

4 shares